Ile kosztuje tona buraków cukrowych? Sprawdź aktualne ceny

W sezonie 2025/2026 cena tony buraków cukrowych w Polsce mieści się w widełkach od około 28 do 33,5 euro za tonę korzeni o polaryzacji 16%, co przy obecnym kursie daje mniej więcej 118–140 zł/t. Tylko najwyższe stawki – zbliżone do 33,5 euro/t – dają przy obecnych kosztach uprawy realną szansę na dodatni wynik. Jeśli chcesz lepiej ocenić, czy ta uprawa jeszcze się spina finansowo w 2026 roku, warto przyjrzeć się dokładnym cenom, kosztom i prognozom rynku, o których piszę poniżej.

Ile kosztuje tona buraków cukrowych w 2025/2026?

Dla plantatora najważniejsza jest dziś odpowiedź na proste pytanie: ile realnie dostaniesz za tonę buraków z kampanii 2025/2026. Stawki są wyrażane w euro na tonę korzeni o standardowej zawartości cukru 16%, a następnie przeliczane na złote według kursu EBC z września danego roku. W 2026 roku, tak jak teraz, to właśnie ten kurs zdecyduje o ostatecznej kwocie na fakturze.

W obecnej kampanii minimalna cena skupu wynosi 26,29 euro/t, co po przeliczeniu według kursu 4,2371 zł/€ daje 111,39 zł za tonę. To oficjalny poziom minimalny dla buraków o polaryzacji 16% – poniżej niego cukrownie nie mogą zejść w rozliczeniach. Do tego dochodzi jeszcze tzw. płatność cukrowa, którą Krajowy Związek Plantatorów Buraka Cukrowego szacuje w tym roku na około 54,10 zł/t, ale jej wysokość w kolejnych latach zależy od oddzielnych decyzji i kursu euro.

Jakie stawki proponują główne cukrownie?

Rynek skupu buraków cukrowych w Polsce kontroluje kilka koncernów, a oficjalne oferty na sezon 2025/2026 wyglądają następująco:

• Krajowa Grupa Spożywcza (KGS) – gwarantuje 33,5 euro/t w roku gospodarczym 2025/2026 (26,29 euro/t cena podstawowa + 7,21 euro/t świadczenie gwarantowane).
• KGS dla kolejnego roku 2026/2027 zapowiada, że cena nie będzie niższa niż 32 euro netto za tonę buraków o 16% cukru.
• Nordzucker Polska – według informacji od plantatorów oferuje 30 euro/t.
• Südzucker Polska – propozycja na poziomie 28 euro/t.
• Pfeifer&Langen – stawka rzędu 30 euro/t plus 2 euro/t zaliczki, co daje w praktyce 32 euro, ale z częścią zależną od dalszych rozliczeń.

Widać wyraźnie, że w 2026 roku rozpiętość między najniższymi a najwyższymi stawkami sięga kilku euro na tonie. Dla gospodarstw o dużych areałach i wysokich plonach nawet 3–5 euro różnicy przekłada się na dziesiątki tysięcy złotych w skali roku.

Jak wyglądają ceny w porównaniu z poprzednimi latami?

Jeszcze w sezonie 2022/2023 buraki kontraktowane były nawet powyżej 40 euro/t, a w szczycie korzystnej koniunktury stawki sięgały 45–46 euro/t. To okres, który wielu rolników wspomina jako „wojnę o plantatora” – cukrownie podnosiły ceny, walczyły o areał, a cukier w detalu kosztował ponad 5–6 zł/kg.

Dziś sytuacja jest odwrotna. Cena_buraka_2025 zawiera się w przedziale 28–33,5 euro/t, a więc spadek względem najlepszych kampanii wynosi nawet 10–15 euro na tonie. Dla gospodarstwa zbierającego 60 ton/ha mówimy o ubytku rzędu 600–900 euro na hektar w stosunku do okresu wysokich stawek.

Jak kurs euro wpływa na cenę buraków w złotówkach?

Większość plantatorów planuje budżet w złotych, więc sama wartość w euro nie mówi wszystkiego. Równie ważny jest kurs waluty w czasie rozliczeń. Umowy kontraktacyjne zwykle odwołują się do średniego kursu z września, publikowanego przez Europejski Bank Centralny – tak było przy przeliczeniu 26,29 euro na 111,39 zł/t.

Przyjrzyjmy się prostym przykładom. Jeśli cukrownia proponuje 30 euro/t, to:

• przy kursie 4,20 zł/€ plantator dostaje około 126 zł za tonę,
• przy kursie 4,40 zł/€ – już około 132 zł/t,
• przy kursie 4,50 zł/€ – około 135 zł/t.

Dlatego warto czytać dokładnie zapisy kontraktów o kursie – czy będzie liczony z jednego dnia, z całego miesiąca, czy z innego okresu. Niewielkie różnice w sposobie przeliczenia mogą „zabrać” lub „dołożyć” kilka złotych na tonie, co przy wielotysięcznych tonażach ma realne znaczenie dla całego gospodarstwa.

Od czego naprawdę zależy, ile dostaniesz za tonę buraków?

Sama stawka wyrażona w euro jest tylko punktem wyjścia. Finalna cena tony buraków dla plantatora to wynik działania kilku parametrów – od polaryzacji, przez logistykę, po system dopłat. W praktyce to one rozstrzygają, czy kontrakt okaże się dochodowy, czy jedynie pokryje koszty.

Polaryzacja i jakość surowca

Standardem rozliczeniowym jest burak o zawartości cukru 16%. Jeśli korzenie mają wyższą polaryzację – np. 17 lub 18% – plantator otrzymuje premię. Przy niższej zawartości cukru stosuje się potrącenia. Na polaryzację wpływa wiele elementów: termin siewu, nawożenie, ochrona roślin, a przede wszystkim przebieg pogody w końcówce wegetacji.

Średni plon w Polsce szacuje się na około 60 ton z hektara, ale przy niskiej polaryzacji wynik finansowy potrafi być gorszy niż przy 50 t/ha bardzo zasobnych w cukier korzeni. Część gospodarstw planujących długie przechowywanie stara się bilansować termin zbioru i długość kampanii tak, aby ograniczyć spadek polaryzacji w pryzmach.

Buraki nadwyżkowe i rozliczenia poza kontraktem

Ważny element całkowitego przychodu to tzw. buraki nadwyżkowe – czyli korzenie dostarczone ponad zakontraktowaną ilość. Dla nich stawka jest niższa. KGS deklaruje na przykład, że buraki nadwyżkowe będą opłacane na poziomie 80 zł za tonę, co jest znacząco poniżej ceny podstawowej.

Przy wysokich plonach część plantatorów świadomie ogranicza areał, aby jak największa część zbioru mieściła się w limicie kontraktacji. Nadwyżki, choć generują przychód, zwykle mają niższą marżę lub wręcz wychodzą na zeroów, gdy policzymy transport i koszty kopania.

Świadczenia dodatkowe i premie

Cukrownie stosują też różne świadczenia dodatkowe: dopłaty powiązane z ceną sprzedawanego cukru, premie logistyczne, dodatki za późny termin dostawy czy udział w programach jakościowych. Model stosowany przez KGS zakłada bezpośrednie powiązanie ceny buraków z cenami sprzedaży cukru – jeśli ceny cukru rosną powyżej ustalonego poziomu, stawki za surowiec też mogą zostać podniesione.

W poprzednich sezonach, jak podkreśla wielu plantatorów, dzięki takim zapisom wypłacane realnie kwoty bywały wyższe niż ceny gwarantowane z umów. Dziś, przy perspektywie niskich cen cukru, potencjał takich bonusów jest mniejszy, co ogranicza szansę na „doklejany” zysk po zakończeniu kampanii.

Czy przy obecnej cenie tona buraków daje zysk?

Sam poziom ceny to tylko jedna strona równania. Drugą są koszty. W 2026 roku presja kosztowa nadal jest wysoka – drogie są nawozy, paliwo, usługi i praca. Dlatego wielu rolników liczy nie tylko, jaki przychód da kontrakt, ale też jaki będzie wynik na hektar przy konkretnej stawce w euro.

Jakie są realne koszty uprawy buraka cukrowego?

Wielkopolska Izba Rolnicza – instytucja, która od lat przygotowuje szczegółowe kalkulacje – wyliczyła, że Koszt_uprawy_ha w sierpniu 2024 roku wynosi 12037,19 zł/ha. W tę kwotę wchodzą:

• materiał siewny – 689 zł,
• nawożenie – łącznie 2229,40 zł (saletra amonowa, polifoska 6-20-30, wapno Ca/Mg co 4 lata),
• ochrona roślin – 711,60 zł,
• usługi (siew punktowy, kombajn, wapnowanie) – 2236,25 zł,
• praca ciągnika i transport zewnętrzny – ponad 2500 zł,
• podatki, ubezpieczenia, koszty ogólnogospodarcze – około 1382 zł,
• koszt pracy ludzkiej – 2207,69 zł.

Przy plonie 50 t/ha daje to koszt jednostkowy rzędu około 160 zł za tonę. To właśnie na tym poziomie – według Wielkopolskiej Izby Rolniczej – kształtuje się w 2026 roku granica opłacalności tony buraków przy przeciętnych plonach. Jeśli więc cena skupu spada w okolice 120–130 zł/t, a plon nie przekracza 50 ton z hektara, wynik bardzo łatwo przechodzi na minus.

Jak wygląda kalkulacja zysku przy różnych cenach?

W marcowej kalkulacji z 2024 roku, przy korzystniejszych cenach, WIR szacowała zysk z hektara buraków na około 5920,74 zł przy przychodach rzędu 18112,78 zł/ha i kosztach 12192,04 zł/ha. Od tego czasu stawki spadły, a koszty nie zniknęły. Dla uproszczenia można przyjąć trzy scenariusze przy plonie 60 t/ha:

Wariant B i C dobrze tłumaczą, dlaczego coraz częściej mówi się o rezygnacji z buraków w gospodarstwach o słabszych glebach czy niższej kulturze uprawy. Ekonomicznie ta roślina zaczyna się bronić dopiero tam, gdzie udaje się regularnie przekraczać 60 t/ha przy wysokiej polaryzacji i dobrze poukładanej logistyce.

Przy cenie około 30 euro za tonę i kosztach produkcji na poziomie 12 tys. zł/ha, plantacja buraka cukrowego potrafi wygenerować nawet około minus 960 zł z hektara – dopiero stawki rzędu 45 euro/t dawały średnio ponad 3000 zł zysku na ha.

Dlaczego ceny buraków są tak niskie?

Cena tony buraków jest pochodną sytuacji na rynku cukru – zarówno w Polsce, jak i globalnie. Nawet najlepsze negocjacje z cukrowniami nie są w stanie całkowicie oderwać się od tego, ile kosztuje cukier na światowych giełdach.

Globalna nadpodaż cukru

Prognozy USDA mówią o wzroście światowej produkcji cukru w sezonie 2024/2025 o 2,9% rok do roku. Na sezon 2025/2026 przewidywany jest kolejny skok – nawet o 4,7%, głównie dzięki wyższej produkcji w Brazylii i Indiach. Z kolei w Unii Europejskiej prognozuje się spadek produkcji, ale jego skala nie równoważy nadwyżki globalnej.

W Polsce GUS szacuje spadek zbiorów buraków o około 8% i zmniejszenie areału upraw o 7%. Te liczby wyglądają obiecująco z punktu widzenia równoważenia podaży, ale w praktyce wysokie zapasy z poprzednich sezonów i magazyny w innych krajach UE nadal ciągną ceny cukru w dół.

Import cukru i presja na stawki

Organizacje rolnicze, w tym KRIR, od miesięcy zwracają uwagę na wpływ zjawiska opisanego jako Import_cukru – głównie z kierunku ukraińskiego – na ceny buraków. Niekontrolowany napływ tańszego cukru na rynek wspólnoty destabilizuje wewnętrzny bilans i obniża cenę produktu końcowego.

Efekt jest prosty: niższa cena cukru białego (około 538 USD/t w sierpniu wobec 762 USD/t w listopadzie poprzedniego roku) przekłada się na silną presję obniżkową na Cena_buraka_2025. Koncerny cukrownicze nie mogą utrzymać wysokich stawek surowcowych, gdy na rynku sprzedaży mają coraz ciaśniejszą marżę.

Eksperci PKO Banku Polskiego prognozują, że wysoka podaż na świecie nie pozwoli na znaczące podwyżki cen cukru do końca sezonu 2025/2026, a ceny raczej ustabilizują się na niskim poziomie mimo spadku produkcji w UE.

Jak cukrownie reagują na obecną sytuację?

Gdy ceny cukru spadają, a koszty energii i pracy rosną, cukrownie szukają oszczędności głównie na dwóch polach: w stawkach skupu i w wolumenie surowca. To bezpośrednio odbija się na warunkach proponowanych plantatorom.

Cięcia kontraktacji i ograniczenia dla nowych plantatorów

KGS zapowiedziała, że w kolejnym sezonie planuje redukcję kontraktacji o ok. 10%. Oznacza to mniej zakontraktowanych hektarów i ton buraków, a więc mniejszą liczbę rolników, którzy będą mogli liczyć na odbiór całego plonu po stawkach kontraktowych.

Niektóre związki, jak związek plantatorów z Bydgoszczy, apelują w tej sytuacji, aby nie podpisywać nowych umów z tzw. nowymi plantatorami – przynajmniej do czasu, aż cukrownie wypełnią plan kontraktacji z dotychczasowymi dostawcami. Dla osób rozważających wejście w uprawę buraka oznacza to realną barierę wejścia do sektora.

Spór o wysokość cen gwarantowanych

Organizacje rolnicze, takie jak OZPBC_Leszno, otwarcie krytykują propozycje na poziomie 30 euro/t jako „zbyt niskie” i niewystarczające do zapewnienia opłacalności. Podnoszą też problem nowych zapisów kontraktacyjnych, które mają przerzucać na rolników dodatkowe ryzyka – związane choćby z pogodą, logistyką czy parametrami jakościowymi.

Z drugiej strony, przedstawiciele koncernów powołują się na zapisy obowiązujących porozumień branżowych, w których ustalono stałą relację ceny buraków do ceny cukru. Cukrownie – jak podkreśla m.in. Pfeifer&Langen – wskazują, że w poprzednich latach, gdy cukier był drogi, plantatorzy dostali dzięki temu systemowi dużo wyższe wypłaty niż ceny gwarantowane. Teraz mechanizm działa w drugą stronę.

Dopłaty i wsparcie – czy łagodzą spadek cen?

KRIR wystąpiła do Ministerstwa Rolnictwa z wnioskiem o zwiększenie wsparcia dla plantatorów buraka cukrowego. Efektem jest wyższa dopłata do hektara – na poziomie 1284,14 zł/ha w ramach płatności bezpośrednich za 2025 rok. To ważny zastrzyk, ale w relacji do ogólnych kosztów uprawy na poziomie ponad 12 tys. zł/ha pozostaje uzupełnieniem, a nie rozwiązaniem problemu niskiej ceny tony buraków.

Przy obecnych stawkach skupu i wysokich kosztach produkcji sam poziom dopłat – np. 1284,14 zł/ha – nie odwróci trendu spadkowego, a jedynie częściowo zamortyzuje straty gospodarstw intensywnie inwestujących w uprawę buraka cukrowego.

Jak plantator może podejść do decyzji o uprawie buraków?

Co w praktyce oznaczają dzisiejsze ceny tony buraków dla twojego gospodarstwa? W 2026 roku kluczowa staje się chłodna kalkulacja – nie tylko samej stawki w euro, ale także spodziewanego plonu, polaryzacji, kosztów i ryzyka pogodowego. Związki plantatorów rekomendują, by każdą decyzję o kontraktacji podjąć indywidualnie po szczegółowym przeliczeniu wyniku na hektar.

Warto zestawić oferowaną cenę tony buraków z realnym kosztem jednostkowym, uwzględnić dopłaty, wziąć pod uwagę średni plon z ostatnich lat i ocenić, jak często buraki musisz przechowywać w pryzmach przez długi czas. Dopiero taka kompleksowa analiza pokazuje, czy przy cenie 28–33,5 euro/t burak cukrowy nadal ma sens w strukturze zasiewów konkretnego gospodarstwa w 2026 roku.